بازار جهانی انرژی در پی تداوم اختلال در مسیرهای انتقال نفت خاورمیانه، وارد مرحله‌ای شده که فشار اصلی آن دیگر تنها در قیمت نفت خام دیده نمی‌شود و بازار فرآورده‌های نفتی، به‌ویژه دیزل، به کانون بحران تبدیل شده است.

در حالی که قیمت نفت برنت پس از ثبت سطوح بالاتر از 108 دلار در هر بشکه عقب‌نشینی کرده و به محدوده 107 دلار بازگشته بود، حاشیه سود پالایش دیزل در آسیا در جهت معکوس حرکت کرده است. بر اساس داده‌های LSEG، حاشیه سود پالایش دیزل 10ppm آسیا در 16 سپتامبر از 87 دلار در هر بشکه عبور کرد و رکورد تاریخی جدیدی به ثبت رساند.

این رقم در مقایسه با حدود 22 دلار پیش از جنگ، تقریباً چهار برابر شده و رکورد قبلی 85.6 دلار در هر بشکه را که در پایان ماه مارس ثبت شده بود نیز پشت سر گذاشته است.

بحران از نفت خام به دیزل منتقل شد

گزارش «The Merchant's News» با اشاره به همین شکاف میان قیمت نفت خام و فرآورده‌ها، معتقد است بازار در حال ارسال دو پیام متفاوت است؛ در بازار نفت خام بخشی از ریسک ناشی از اختلالات ژئوپلیتیکی در قیمت‌ها تخلیه شده، اما بازار پالایش همچنان کمبود فیزیکی عرضه را منعکس می‌کند.

بر اساس این گزارش، قیمت برنت پس از لمس 108 دلار به حوالی 107 دلار کاهش یافته، اما همزمان حاشیه سود پالایش دیزل آسیا از 87 دلار عبور کرده و قراردادهای آتی دیزل در نیویورک نیز به رکورد تاریخی رسیده‌اند. این وضعیت اهمیت یک نکته را برای بازار جهانی انرژی افزایش داده است: کاهش قیمت نفت خام لزوماً به معنای رفع بحران سوخت نیست.

دیزل یکی از مهم‌ترین فرآورده‌های مورد استفاده در حمل‌ونقل جاده‌ای، ماشین‌آلات کشاورزی و فعالیت‌های صنعتی است و هرگونه اختلال در عرضه آن می‌تواند از مسیر افزایش هزینه حمل‌ونقل و تولید به سایر کالاها نیز منتقل شود. در آمریکا نیز قیمت دیزل در هفته‌های اخیر به رکوردهای تاریخی رسیده است.