بازار ارز و طلا در شرایطی با افزایش قیمت و نوسان روبه‌روست که تورم همچنان یکی از اصلی‌ترین دغدغه‌های اقتصاد ایران است، در چنین شرایطی، هر بار که قیمت دلار و طلا بالا می‌رود، بحث بر سر این موضوع دوباره داغ می‌شود که آیا سیاست‌گذار پولی باید برای جذاب‌تر کردن سپرده‌های بانکی، نرخ سود را تغییر دهد یا نه.


مسئله اما فقط یک عدد روی تابلوی بانک‌ها نیست، نرخ سود، در اقتصادی که تورم بالاست، مستقیماً با تصمیم صاحبان نقدینگی درباره نگهداری ریال یا خرید دارایی‌هایی مانند ارز و طلا ارتباط پیدا می‌کند.


وقتی سود بانکی از تورم عقب می‌ماند


نرخ سود سپرده‌های بانکی در محدوده 20.5 تا 22.5 درصد قرار دارد؛ نرخی که در مقایسه با تورم، بازده واقعی چندان جذابی برای سپرده‌گذار ایجاد نمی‌کند. وقتی بازده اسمی سپرده از کاهش قدرت خرید پول عقب می‌ماند، طبیعی است که بخشی از صاحبان نقدینگی به‌دنبال دارایی‌هایی بروند که از نگاه آنها امکان حفظ ارزش بیشتری دارد،


البته نمی‌توان تمام تقاضای ارز و طلا را به پایین بودن نرخ سود نسبت داد؛ انتظارات تورمی، وضعیت بازار ارز، نااطمینانی اقتصادی، کسری بودجه و شرایط سیاسی و خارجی هم در تصمیم صاحبان پول نقش دارند، اما نرخ سود پایین در چنین فضایی می‌تواند انگیزه نگهداری ریال را کاهش دهد،


اینجاست که سیاست‌گذار با یک سؤال جدی مواجه می‌شود؛ آیا در شرایط فعلی باید برای افزایش جذابیت سپرده‌های بانکی، نرخ سود را بالا برد؟


همتی: فعلاً خبری از تغییر نرخ سود نیست


موضع بانک مرکزی در زمان حاضر روشن است، عبدالناصر همتی، رئیس‌کل بانک مرکزی، اخیراً اعلام کرده است که این بانک در کوتاه‌مدت برنامه‌ای برای تغییر نرخ سود بانکی ندارد.


همتی در توضیح این تصمیم گفته است: افزایش نرخ سود در شرایط فعلی الزاماتی دارد که فراهم نیست و با توجه به ناترازی بخش قابل‌توجهی از بانک‌ها، نمی‌توان از این ابزار به‌شکل کلاسیک برای کنترل تورم استفاده کرد.

به‌گفته او؛ موضوع تغییر نرخ سود فعلاً در حد مطالعه و بررسی است و بانک مرکزی در کوتاه‌مدت قصد تغییر آن را ندارد.


این استدلال از یک واقعیت مهم در شبکه بانکی ایران ناشی می‌شود؛ افزایش نرخ سود الزاماً به‌معنای افزایش قدرت سیاست پولی نیست. اگر بانک‌های ناتراز برای جذب منابع مجبور شوند سود بیشتری بپردازند، هزینه تأمین منابع آنها بالا می‌رود و در صورت نبود درآمد متناسب، فشار بیشتری به ترازنامه بانک‌ها وارد می‌شود،


بنابراین بانک مرکزی نمی‌تواند بدون توجه به وضعیت بانک‌ها صرفاً با افزایش نرخ سود، انتظار داشته باشد که هم تورم کاهش پیدا کند و هم بازار ارز آرام شود.