تنگه هرمز، به‌عنوان حیاتی‌ترین گلوگاه دریایی انتقال هیدروکربن‌های جهان و مسیر مشترک خروج بخش عمده صادرات شش اقتصاد عضو شورای همکاری خلیج فارس (GCC)، با اختلالی مواجه شده است که از 28 فوریه 2026 آغاز شد.
این بحران نشان می‌دهد که چگونه یک محدودیت خارجی می‌تواند کشورهای همسایه و صادرکننده انرژی را با وجود برخورداری از چارچوب مشترک تثبیت نرخ ارز به‌دلیل تفاوت‌های جغرافیایی دسترسی به خطوط لوله و فضای مالی با شدت‌های متفاوتی تحت تأثیر قرار دهد.
گزارش حاضر ابعاد این اختلال و تغییرات آن طی هفت ماه، آثار نامتوازن آن بر صادرات نفتی و غیرنفتی شش اقتصاد عضو شورای همکاری خلیج فارس و نحوه انتقال این آسیب‌ها به رشد اقتصادی و بودجه‌های عمومی را بررسی کرده است.
ابعاد اختلال در تنگه هرمز
براساس آمارهای رسمی و ثبت شده سال 2024 یعنی کمتر از دوسال قبل از حمله آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران روزانه حدود 20 میلیون بشکه نفت از تنگه هرمز عبور کرده که معادل نزدیک به 20 درصد مصرف جهانی نفت خام، میعانات ، مشتقات و بیش از یک‌چهارم تجارت دریایی نفت در جهان بود.
این درحالی است که پس از آغاز درگیری‌ها در آوریل 2026 تولید نفت خام هفت عضو گروه اوپک‌پلاس (OPEC+) که در حاشیه این تنگه قرار دارند به 14.6 میلیون بشکه در روز کاهش یافت؛ رقمی که حدود 40 درصد کمتر از سطح تولید فوریه بود. عراق و کویت نیز از اوایل مارس، هم‌زمان با تکمیل ظرفیت مخازن ذخیره‌سازی، روند توقف تولید را آغاز کردند.
از سوی دیگر توافق کوتاه‌مدت میان ایالات متحده و ایران باعث شد تنگه هرمز از اواسط ژوئن بدون دریافت عوارض بازگشایی شود؛ اما این توافق در اوایل ژوئیه به دلایل مختلف از هم پاشید و از آن تاریخ تا کنون مذاکرات درباره ایجاد یک «کریدور میانی» تحت نظارت در آب‌های عمان و ایران و همچنین درخواست ایران برای دریافت حق ترانزیت معادل 5 تا 7 درصد ارزش محموله‌ها تاکنون به ایجاد سازوکاری پایدار منجر نشده است.
در همین حال داده‌های مربوط به حجم نفت و تعداد تردد کشتی‌ها نیز از افت شدید فعالیت در این گذرگاه حکایت دارند به صورتی که در هفته منتهی به 20 سپتامبر، میانگین حجم نفت ترانزیت‌شده به حدود 7 میلیون بشکه در روز رسید که تقریباً 38 درصد سطح پایه 18.3 میلیون بشکه‌ای پیش از بحران بود و تعداد تردد روزانه کشتی‌ها در مقایسه با میانگین معمول حدود 85 مورد به ارقام تک‌رقمی کاهش یافت.
دیدگاه خود را بنویسید