جلسه هیات مرکزی اتقان آراء با محوریت بررسی اجرای دستورالعمل ارزیابی اتقان آراء (سامانه تناد) با حضور دکتر عبدالحمید مرتضوی معاون محترم نظارت دیوان عالی کشور و سایر اعضا برگزار گردید و بندهای ماده 6و8 دستورالعمل ارزیابی اتقان آرا و گزارش عملکرد سال گذشته ونیز تبیین برنامه‎های سال جاری مورد بحث قرار گرفت.


دکتر مرتضوی هدف از برگزاری این نشست را بررسی وضعیت اجرای سامانه تناد، ارزیابی کیفیت آرای قضایی، بررسی چالش‌های اجرایی و ارائه راهکارهای لازم برای ارتقای کیفیت آراء و بهبود فرآیندهای نظارتی عنوان نمود.


معاون نظارت دیوان عالی کشور در تشریح وضعیت سامانه تناد و فرآیند ارزیابی آرای قضایی تصریح کرد: ارزیابی آرای همکاران قضایی در بازه نمره صفر تا 20 انجام می‌شود و مطابق دستورالعمل ارزیابی اتقان آراء، نمرات کمتر از 12 به‌عنوان آراء نامطلوب تلقی می‌گردد.


دکتر مرتضوی خاطرنشان کرد: مطابق ماده 20 دستورالعمل، قضاتی که در دو دوره متوالی یا سه دوره متناوب طی بازه زمانی پنج‌ساله میانگین نمره را کسب نکنند ، پس از تأیید هیأت مرکزی برای گذراندن دوره‌های آموزشی تخصصی به معاونت منابع انسانی و امور فرهنگی قوه قضاییه معرفی خواهند شد.


معاون نظارت دیوان عالی کشور عنوان کرد: تاکنون بیش از 119 میلیون و 373 هزار رأی وارد سامانه تناد شده است، حدود دو میلیون و دویست هزار رأی مورد ارزیابی قرار گرفته است و 8150 نفر از قضات دارای کارنامه ارزیابی هستند .


وی ادامه داد: به علت شرایط خاص کشور و تأخیر برخی استان‌ها در ارسال آراء، هنوز ارزیابی کامل آرای سال 1404 انجام نشده است.


دکترمرتضوی در ادامه به موضوع آرای قضات دیوان عالی کشور اشاره نمود وبا توجه به نقش قضات دیوان عالی کشور در صدور آراء الگو و نمونه اظهار داشت: طی نامه‌ای به معاون محترم قضایی دیوان عالی کشور مقرر گردیده است هر یک از قضات شعب دیوان عالی کشور ماهانه حداقل یک رأی برگزیده و شاخص خود را جهت دسته‌بندی، انتشار علمی و ارسال به پژوهشگاه قوه قضاییه ارائه نمایند.


وی هدف از این اقدام را ایجاد بانک آرای نمونه و تقویت نقش علمی و پژوهشی آرای دیوان عالی کشور عنوان نمود و افزود که آرای مطلوب و شاخص پس از بررسی، چاپ و منتشر خواهند شد.


معاون نظارت دیوان عالی کشور در پایان خاطرنشان کرد: سازمان قضایی نیروهای مسلح و دیوان عدالت اداری نیز در همین راستا مشغول ارزیابی آراء و ارسال به دیوان عالی کشور می باشند و سازمان قضایی نیروهای مسلح نیز نسبت به ارسال موارد برابر دستورالعمل به معاونت نظارت دیوان عالی کشور اقدام نموده است.


در ادامه داود صادقی عضو معاونت نظارت دیوان عالی کشور با تأکید بر ضرورت ارتقای کیفیت آرای قضایی اظهار داشت : یکی از مشکلات موجود در دستگاه قضایی، غلبه نگاه آمارگرایانه بر فرآیند رسیدگی‌ها است و در بسیاری از موارد، تمرکز بیش از حد بر افزایش آمار مختومه‌ها موجب شده است کیفیت رسیدگی‌ها و استحکام آرای قضایی کاهش یابد.


صادقی تأکید کرد: همه آرای قضایی باید در چارچوب شاخص‌ها و معیارهای تعیین‌شده از اتقان و استحکام کافی برخوردار باشند و آرایی که به مردم ابلاغ می‌شود، باید موجب افزایش اعتماد عمومی به دستگاه قضایی گردد.


عضو معاونت نظارت دیوان عالی کشور به موضوع استفاده از هوش مصنوعی در ارزیابی آرای قضایی اشاره نمود و بیان داشت: استفاده از فناوری‌های نوین و هوش مصنوعی می‌تواند در افزایش دقت و عدالت در ارزیابی آراء مؤثر باشد.


وی همچنین با اشاره به اینکه سامانه تناد به‌صورت تصادفی آراء را انتخاب می‌کند تا امکان ارزیابی دقیق‌تر فراهم گردد؛ به تشویق قضات دارای نمرات بالاتر از 19.5، اعلام نمرات پایین به دادگستری استان‌ها، لزوم آسیب‌شناسی وضعیت نمرات پایین، وجود مشکل در ارزیابی قرارهای دفتری که اساساً نباید وارد فرآیند ارزیابی شوند، ضعف در اطلاع‌رسانی و عدم آشنایی کامل مراجع نظارتی با فرآیند امتیازدهی سامانه تاکید کرد.


در ادامه دکتر مهدی جوهری مدیرکل آموزش و معاونت منابع انسانی قوه قضائیه با تاکید بر اهمیت آموزش قضات عنوان کرد: اولویت اصلی آموزش‌های قضایی باید ارتقای سطح علمی و حرفه‌ای قضات باشد.


دکترجوهری همچنین به نقش هوش مصنوعی در ارزیابی آراء اشاره نمود و اظهار داشت: هوش مصنوعی فاقد سوگیری شخصی است و می‌تواند دلایل نمرات پایین را به‌صورت مستدل و اقناعی ارائه نماید.


وی تصریح کرد: در حوزه آموزش قضایی، موضوع تحلیل آراء و تطبیق آن‌ها با دستورالعمل اتقان آراء مورد توجه قرار گرفته و تاکنون سه پایان‌نامه علمی در این زمینه تدوین و دفاع شده است.