امروزه موضوع مصرف انرژی در بخش ساختمان به یکی از بزرگترین دغدغه‌های اقتصادی و زیست‌محیطی تبدیل شده است. بخش اعظمی از انرژی تولید شده در کشور که باید صرف توسعه زیرساخت‌ها و صنایع شود در دیوارهای نفوذپذیر و پنجره‌های ناکارآمد ساختمان‌های مسکونی و تجاری ناپدید می‌شود.


آمارها نشان می‌دهند که ساختمان‌ها در ایران چندین برابر استانداردهای جهانی انرژی مصرف می‌کنند. علت اصلی این پدیده را باید در کیفیت پایین ساخت و ساز و نادیده گرفتن استانداردهای نوین جستجو کرد. عایق‌کاری ضعیف پوسته‌های خارجی ساختمان شامل دیوارها و سقف‌ها اولین و مهم‌ترین عامل هدررفت گرما در زمستان و نفوذ گرما در تابستان است.


وقتی دیوارهای یک ساختمان فاقد لایه‌های حرارتی مناسب باشند تبادل دمایی بین محیط داخل و خارج به حداکثر می‌رسد. این مسئله باعث می‌شود دستگاه‌های گرمایشی و سرمایشی برای حفظ دمای مطلوب به صورت مداوم و با حداکثر توان کار کنند. استفاده از مصالح سنتی که مقاومت حرارتی پایینی دارند بدون ترکیب با مواد عایق مدرن مانند پشم سنگ یا پلی‌استایرن عملاً ساختمان را به یک کوره در تابستان و یک یخچال در زمستان تبدیل می‌کند.


عدم اجرای صحیح مبحث نوزدهم مقررات ملی ساختمان که بر صرفه‌جویی در مصرف انرژی تاکید دارد باعث شده است که حتی ساختمان‌های نوساز نیز از نظر بهره‌وری در سطح بسیار پایینی قرار بگیرند. نظارت ضعیف بر فرآیند ساخت و ساز و تمایل سازندگان به کاهش هزینه‌ها با استفاده از مصالح ارزان‌قیمت و غیراستاندارد زنجیره‌ای از مشکلات را ایجاد کرده است که هزینه آن را در نهایت مصرف‌کننده با پرداخت قبوض سنگین برق و گاز می‌پردازد.


نقش پنجره‌های نامناسب و مصالح غیراستاندارد در افزایش هزینه‌های ملی


پنجره‌ها به عنوان چشم‌های ساختمان عمل می‌کنند اما در بسیاری از بناهای غیربهینه این پنجره‌ها حفره‌هایی بزرگ برای فرار انرژی هستند. پنجره‌های تک‌جداره با قاب‌های فلزی غیرعایق حرارت را با سرعت بسیار بالایی منتقل می‌کنند. حتی در مواردی که از پنجره‌های دوجداره استفاده می‌شود کیفیت پایین شیشه‌ها و عدم آب‌بندی صحیح پروفیل‌ها باعث می‌شود که هوا به راحتی جابجا شود. نفوذ هوا از درزهای پنجره نه‌تنها باعث هدررفت انرژی می‌شود بلکه آسایش ساکنان را نیز به هم می‌زند. مصالح غیراستاندارد بخش دیگری از این پازل مخرب هستند.


بلوک‌های سیمانی و آجرهایی که بدون رعایت استانداردهای تخلخل و مقاومت حرارتی تولید می‌شوند توانایی نگهداری دما را ندارند. در بسیاری از پروژه‌های ساختمانی برای کاهش هزینه‌های اولیه از مصالحی استفاده می‌شود که در کوتاه‌مدت ترک می‌خورند یا ویژگی‌های فیزیکی خود را از دست می‌دهند. این موضوع باعث می‌شود پل‌های حرارتی در جای‌جای ساختمان شکل بگیرند. پل حرارتی منطقه‌ای است که به دلیل نقص در عایق‌کاری یا استفاده از مصالح نامناسب مسیر مستقیمی برای انتقال حرارت ایجاد می‌کند. برای مثال تیرهای آهنی که بدون پوشش عایق در دیوارهای خارجی رها شده‌اند مانند یک رسانای قوی عمل کرده و سرمای بیرون را به داخل خانه هدایت می‌کنند. این فرآیند باعث می‌شود که سیستم‌های حرارتی مرکزی مجبور شوند تا چهل درصد بیشتر از حد معمول کار کنند. این فشار مضاعف بر شبکه انرژی کشور در فصول اوج مصرف منجر به ناترازی برق و گاز می‌شود.