آسیبدیدگی بخشی از تأسیسات پالایشی و فرآورشی مرتبط با میدان گازی پارس جنوبی، بار دیگر مسئله شکنندگی تراز گاز کشور را برجسته کرده است. اقتصاد انرژی ایران بهطور گسترده به تولید پایدار گاز طبیعی وابسته است و هرگونه اختلال در این زنجیره، آثار خود را به سرعت در شبکه انرژی، صنعت و حتی زندگی روزمره شهروندان نشان میدهد. تجربه سالهای اخیر نیز نشان داده که در ماههای سرد سال، فاصله میان عرضه و تقاضای گاز افزایش مییابد و کوچکترین کاهش در ظرفیت تولید میتواند فشار قابل توجهی بر شبکه سراسری وارد کند.
در چنین شرایطی، سیاستگذار انرژی ناگزیر است مجموعهای از اقدامات جبرانی را برای مدیریت تراز گاز کشور در دستور کار قرار دهد. تعمیر و بازسازی سریع ظرفیتهای آسیبدیده، مدیریت مصرف، بهینهسازی شبکه انتقال، افزایش ذخیرهسازی و حتی استفاده محدود از واردات یا سوآپ، از جمله گزینههایی هستند که میتوانند در کنار یکدیگر به مدیریت شرایط کمک کنند. با این حال، آنچه اهمیت بیشتری دارد، شناسایی راهکاری است که در کوتاهترین زمان ممکن بتواند عرضه واقعی گاز را افزایش دهد و فشار بر شبکه سراسری را کاهش دهد.
در میان گزینههای موجود، جمعآوری گازهای همراه نفت از جایگاه ویژهای برخوردار است. در بسیاری از میادین نفتی کشور، گازهایی همراه با استخراج نفت تولید میشوند که بخشی از آنها به دلیل نبود زیرساخت کافی جمعآوری و فرآورش، سوزانده میشوند یا با بهرهوری پایین مورد استفاده قرار میگیرند. در شرایطی که کشور با خطر تشدید ناترازی گاز روبهرو است، بازیابی این منابع میتواند به عنوان یک ظرفیت داخلی مهم برای افزایش عرضه مورد توجه قرار گیرد. به همین دلیل، بسیاری از کارشناسان حوزه انرژی معتقدند که در مقطع کنونی، تسریع در پروژههای جمعآوری گازهای همراه باید به یکی از اولویتهای اصلی سیاستگذاری در بخش نفت و گاز تبدیل شود.
گازهای همراه؛ منبعی مغفول در سبد انرژی کشور
گازهای همراه نفت به گازهایی گفته میشود که در جریان استخراج نفت از مخازن زیرزمینی آزاد میشوند. این گازها در بسیاری از میادین نفتی جهان به عنوان یک منبع ارزشمند انرژی مورد استفاده قرار میگیرند و با احداث تأسیسات جمعآوری، فشردهسازی و فرآورش، به شبکه گاز، صنایع پتروشیمی یا نیروگاهها منتقل میشوند. با این حال، در برخی مناطق نفتخیز، بهویژه در گذشته، به دلیل نبود زیرساختهای مناسب یا توجیه اقتصادی محدود، بخشی از این گازها سوزانده شده است؛ پدیدهای که در صنعت نفت با عنوان «فلرینگ» شناخته میشود.
سوزاندن گازهای همراه علاوه بر آثار زیستمحیطی، به معنای از دست رفتن یک منبع قابل توجه انرژی نیز هست. در شرایطی که بسیاری از کشورها برای تأمین انرژی با چالش روبهرو هستند، اتلاف چنین منبعی از منظر اقتصادی و مدیریتی قابل توجیه نیست. به همین دلیل، طی سالهای گذشته در سطح جهانی تلاشهای گستردهای برای کاهش فلرینگ و افزایش بهرهبرداری از گازهای همراه صورت گرفته است.
در ایران نیز بخش قابل توجهی از گازهای همراه در میادین نفتی مناطق جنوب و جنوب غرب کشور تولید میشود. هرچند در سالهای اخیر اقداماتی برای توسعه واحدهای جمعآوری و فرآورش این گازها انجام شده، اما هنوز ظرفیتهای قابل توجهی وجود دارد که میتواند وارد چرخه مصرف شود. اهمیت این موضوع زمانی بیشتر نمایان میشود که بدانیم حتی بازیابی بخشی از این گازها میتواند در مقیاس چندین میلیون مترمکعب در روز به عرضه گاز کشور اضافه کند؛ رقمی که در شرایط ناترازی، نقش تعیینکنندهای در پایداری شبکه انرژی خواهد داشت.
از سوی دیگر، استفاده از گازهای همراه تنها به افزایش عرضه گاز محدود نمیشود. این گازها میتوانند به عنوان خوراک صنایع پتروشیمی، سوخت نیروگاهها یا حتی برای تزریق به مخازن نفتی مورد استفاده قرار گیرند. به همین دلیل، جمعآوری آنها علاوه بر تقویت امنیت انرژی، به ایجاد ارزش افزوده در زنجیره صنعت نفت و گاز نیز کمک میکند.
دیدگاه خود را بنویسید